Μια από τις πρώτες κινήσεις του νέου ΥΠΟΙΚ ήταν να υπογράψει την πώληση των τεσσάρων Air-Bus στην εταιρία, με το ελληνοπρεπές, όπως θα ταίριαζε στην περίσταση, όνομα Apollo Aviation Group, αντί του ευτελούς, για τους επαΐοντες, τιμήματος των 40 και κάτι ψιλά εκατ. ευρώ.

Η τιμή μοιάζει σκανδαλώδης, παρ’ όλα αυτά βρέθηκαν οι κατάλληλες δικαιολογίες, ότι τα αεροσκάφη αν και καινούργια παρέμειναν για χρόνια σε υπόστεγα εκτεθειμένα στη βροχή και το ξεροβόρι, και αν και κανένας δεν τις μάσησε, εν τούτοις δεν βρέθηκε και κανένας άλλος να σκαλίσει γιαυτό που όλοι ήταν λίγο-πολύ σίγουροι ότι θα εύρισκαν. Δηλαδή, σκάνδαλο.

Πόσο μεγάλο όμως; Πόσο μικρό; Πόσο βαθύ; Και πόσο πολυπλόκαμο; Δύσκολο να το πεις, ειδικά όταν τα σκάνδαλα είναι πια τόσα πολλά, που στο τέλος, μη ξέροντας κανείς από πού να πρωταρχίσει, σηκώνει τα χέρια ψηλά και τα παρατάει.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Διαβάζοντας όλη την προϊστορία της αγοραπωλησίας αυτής, τού τρόπου δηλαδή και τού χρόνου που έγινε η χρηματοδότηση, των προσώπων που ενεπλάκησαν και των περίεργων συμπτώσεων και συνεργειών, περνάει πλέον σε άλλη σφαίρα. Όχι της οργής και της σιχασιάς, αισθήματα που συνοδεύουν συνήθως την εξιχνίαση ενός σκανδάλου, αλλά περιέργως πως, του θαυμασμού! Ναι θαυμασμού, για κάποιον άσχετο και ψοφοδεή, όπως ελόγου μου, μπροστά στην εφευρετικότητα, την άνεση, τη τόλμη και το μέγεθος της ξετσιπωσιάς με την οποία κάποιοι μπορούν και στήνουν την επιχείρηση σκάνδαλο, και μάλιστα για κάποια 40 μόνο ψωροεκατομμύρια.

Εν ολίγοις, όπως αναφέρει με λεπτομέρειες ο αρθρογράφος, η Appolo Aviation Group δεν αποτελεί παρά όψιμη επένδυση μιας εταιρίας με το όνομα Sciens, η οποία έχει μια θυγατρική με το όνομα Cyprus Properties and Holdings, που παραθερίζει μονίμως στα Κeyman, η οποία θυγατρική, κοίτα να δεις, παραμονή Χριστουγέννων, ένα χρόνο πριν την αγοροπωλησία, επισκέπτεται την Proton Bank του γνωστού μας κ. Λαυρεντιάδη και ζητάει ένα δανειάκι των 35 εκ. ευρώ και η οποία είναι τόσο καπάτσα, που το παίρνει αυτοστιγμής. Δηλαδή στις 24 το ζήτησε, στις 29 το πήρε! Σημειωτέον, η εν λόγω εταιρία είναι ταπί, υπερδανεισμένη, και απ’ ότι φάνηκε, ψύχραιμη. Δικηγόρος της Sciens, είναι μια κυρία η οποία τυγχάνει να είναι σύζυγος του διευθύνοντος συμβούλου της Proton, οπότε τα υπόλοιπα τα καταλαβαίνετε, και δεν χρειάζεται να μακρηγορήσω.

Αν θυμηθούμε ότι η Proton φαλίρισε και ότι διασώθηκε με τη βοήθεια, αν δεν απατώμαι του ΤΕΚΕ και των 100 εκ. του φιλεύσπλαχνου Βενιζέλου, ποιο είναι το συμπέρασμα; Ότι στο τέλος τέλος, τα αεροπλάνα πάλι δικά μας είναι! Αν κινηθούν, βεβαίως οι σωστές διαδικασίες και οι δικαστικοί μηχανισμοί.

Γιατί αναφέρομαι στην εν λόγω ιστορία;

Πρώτα, όπως σας είπα, λόγω θαυμασμού, για τον τρόπο που στήνονται οι δουλειές. Το να γνωρίζεις τις λεπτομέρειες, πέρα από διασκεδαστικό, όπως ας πούμε όταν διαβάζεις ένα μυθιστόρημα με εξαιρετική πλοκή, είναι και χρήσιμο, γιατί μια τέτοια τεχνογνωσία μπορεί να αποβεί χρήσιμη σε κάποιο απώτερο μέλλον στον οποιονδήποτε.

Αρχίζω να αντιλαμβάνομαι ότι το concept «offshore» αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο, ένα πασπαρτού για ένα σωρό επικερδείς εργασίες. Κάνε μερικές off-shore, και άστες να βρίσκονται, λέει το ένστικτο. Το να ανοίξει κανείς μια off-shore, απ’ ό,τι έχω πληροφορηθεί δεν είναι και τόσο δύσκολο, αρκεί να πληρώσεις ένα παράβολο 2-3 χιλιάδων ευρώ. Μπορεί τώρα τέτοια ποσά να φαντάζουν υπέρογκα, αλλά σκεφτείτε πόσο μπορεί να αυγατίσουν. Και πόσο σύντομα.

Ο δεύτερος λόγος, που αναφέρομαι στα Air-bus είναι ότι επίκεινται πολύ σημαντικότερες αποκρατικοποιήσεις. Αν μη τι άλλο, περιμένω με μεγάλο ενδιαφέρον να διαβάσω και να μάθω τους τρόπους με τους οποίους θα στηθούν τα νέα σκάνδαλα. Είμαι σίγουρη ότι η ευρηματικότητά τους θα με συναρπάσει. Και επιπλέον, θα συμβάλουν και στον εμπλουτισμό των γνώσεών μου επί του αντικειμένου. Πού ξέρεις καμιά φορά. Μάθε τέχνη κι άστηνε, κι αν πεινάσεις πιάστηνε… Έτσι δε λένε;



e-cynical

Πάντα αναρωτιόμουν ποιος τοποθετείται σε ριψοκίνδυνους τίτλους μετά από τέτοιες «ιστορικές» ανακοινώσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ορισμένες φορές το ράλι διαρκεί κάποιες ώρες. Άλλες πάλι μερικές ημέρες. Το τελευταίο δεν κράτησε ούτε βδομάδα. Τα spread των ιταλικών και των ισπανικών ομολόγων βρίσκονται πλέον σε υψηλότερα επίπεδα από ότι προ της συνόδου.

Οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι η ΕΕ πραγματοποίησε ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση συμφωνώντας ένα δρόμο προς την τραπεζική ενοποίηση, αλλά ότι δεν έκαναν αρκετά ως προς την αντιμετώπιση της κρίσης. Διαφωνώ με αυτή την εκτίμηση. Νομίζω ότι οι ηγέτες έκαναν ένα πολύ μεγάλο βήμα… προς τη λάθος κατεύθυνση.

Το αποτέλεσμα της συνόδου ήταν να εξαρτηθεί η συγκεκριμένη απόφαση για την επίλυση της κρίσης από μία μελλοντική απόφαση, η οποία θα είναι ακόμη δυσκολότερο να επιτευχθεί και κατά συνέπεια πιθανότερο να αποτύχει. Συμφώνησαν ότι δεν θα υπάρξει κοινή ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών μέχρις ότου αποφασιστεί η πλήρης τραπεζική ενοποίηση. Και η Bundesbank μας υπενθύμισε ότι η τραπεζική ενοποίηση είναι ανέφικτη χωρίς πολιτική ενοποίηση. Το εύλογο συμπέρασμα είναι λοιπόν πως η κρίση δεν θα λυθεί μέσα στα επόμενα 20 χρόνια.

Αυτό που γνωρίζουμε τώρα είναι πως η Γερμανία δεν θα συμφωνήσει σε ένα κοινό σύστημα εγγύησης τραπεζικών καταθέσεων. Δεν μπορεί καν να συμφωνήσει στο να δοθεί τραπεζική άδεια στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας ώστε να αποκτήσει κεφάλαια. Εάν η Γερμανία δεν μπορεί να κάνει τώρα τα ελάχιστα από όσα απαιτούνται, γιατί να πιστέψει κανείς ότι θα συμφωνήσει σε πολιτική ενοποίηση; Αυτή η υπόσχεση είναι ακόμη πιο αναξιόπιστη από τον αλκοολικό που ορκίζεται ότι θα το κόψει σε πέντε χρόνια.

Η πολιτική της διάσωσης του ευρώ έφτασε πλέον σε ένα κρίσιμο όριο στη Γερμανία. Μία ισχνή πλειοψηφία εξακολουθεί να τάσσεται υπέρ του ευρώ, αλλά η πλειοψηφία τάσσεται κατά νέων πακέτων στήριξης. Μία ομάδα 160 οικονομολόγων, υπό την ηγεσία του Hans-Werner Sinn, του προέδρου του ινστιτούτου Ifo, κοινοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα μανιφέστο ενάντια στην τραπεζική ενοποίηση. Ένα οργισμένο κείμενο που όμως, αντικατοπτρίζει την κρατούσα άποψη.

Η απάντηση της Angela Merkel ήταν αποκαλυπτική. Τους είπε πως δεν πρέπει να ανησυχούν για τίποτα, καθώς η τραπεζική ενοποίηση αφορά την κοινή εποπτεία. Δεν θα υπάρξει κοινό σύστημα εγγύησης τραπεζικών καταθέσεων. Έχει λοιπόν, πολύ διαφορετική αντίληψη για το τι συνιστά η τραπεζική ενοποίηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Στην καλύτερη περίπτωση, θα περίμενα αυτή η νέα τραπεζική ενοποίηση να αφορά τις 25 μεγαλύτερες τράπεζες και να αφήνει το κόστος των cajas και των Landesbanken σε εθνικό έλεγχο. Σαν να υπόσχεται τώρα ο αλκοολικός ότι θα πίνει μόνο τα καλύτερα και ακριβότερα κονιάκ.

Η τραπεζική ενοποίηση που απαιτείται είναι αυτή που δεν θα δεχθεί η Γερμανία: κεντρική εποπτεία και έλεγχος, κοινό ταμείο αναδιάρθρωσης και κοινό σύστημα εγγύησης καταθέσεων. Θα χρειαστούν χρόνια για να δημιουργηθεί. Για να γίνει σωστά απαιτείται τροποποίηση στα εθνικά συντάγματα και στις ευρωπαϊκές συνθήκες, αν μη τι άλλο για να επαναπροσδιορισθεί ο ρόλος της ΕΚΤ. Είναι καθαρή τρέλα να στηρίζεις την αντιμετώπιση της κρίσης στην επιτυχία ενός εγχειρήματος που θα ήταν η μεγαλύτερη απόπειρα ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στην ιστορία.

Με τα επιτόκια των 10ετών ομολόγων άνω του 6%, ούτε η Ιταλία ούτε η Ισπανία μπορούν να διατηρήσουν την ένταξή τους στην ευρωζώνη. Αυτό έπρεπε να καταστήσουν σαφές ο Mario Monti και ο Mariano Rajoy στην Angela Merkel κατά τη διάρκεια της συνόδου. Θα έπρεπε να της πουν ότι οι κυβερνήσεις τους θα κάνουν όλες τις απαραίτητες προετοιμασίες εξόδου από την ευρωζώνη εάν δεν υπάρξει αλλαγή πολιτικής. Η λύση απαιτεί είτε ευρωομόλογο ή κάποια άλλη μορφή κοινής ευθύνης για το χρέος τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα και αγορές ομολόγων από την ΕΚΤ. Η Γερμανία δεν αποδέχεται το πρώτο και η ΕΚΤ δεν αποδέχεται το δεύτερο.

Λαμβάνοντας ως δεδομένο ότι τίποτα δεν είναι βιώσιμο ή αυτορρυθμιζόμενο, δύο είναι οι πιθανές πορείες. Η πρώτη είναι να τηρηθεί στάση αναμονής μέχρι την κατάρρευση. Αυτή είναι η στρατηγική που ακολουθεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και οι … αλκοολικοί. Η εναλλακτική είναι να αρχίσεις τις προετοιμασίες – προσέχοντας εν τω μεταξύ να μην πυροδοτήσεις την κατάρρευση. Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς έξοδο μίας χώρας από το ευρώ χωρίς να παραβιάζονται εκατοντάδες εθνικοί και ευρωπαϊκοί νόμοι. Για αυτό κανείς δεν το κάνει. Θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει ανωτέρα βία, ίσως στρατιωτική. Η κατάρρευση θα συνιστούσε το μεγαλύτερο οικονομικό σοκ της εποχής μας.

Το Νοέμβριο είχα γράψει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει δέκα τρόπους να σώσει το ευρώ. Εάν είχαν κάνει από τότε την προετοιμασία για την τραπεζική και τη δημοσιονομική ενοποίηση, ενδεχομένως να ήταν τώρα σε θέση να συμφωνήσουν σε μία αποτελεσματική στρατηγική αντιμετώπισης της κρίσης. Δεν το έπραξαν τότε και τώρα δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν την κρίση.

Το μήνυμα που εξέλαβα εγώ από τη σύνοδο είναι πως η ευρωζώνη δεν θα λύσει την κρίση. Υπό αυτή την έννοια, ναι, ήταν όντως, μία «ιστορική» σύνοδος


W. Munchau

Έρευνα για το μεταναστευτικό και τον ρατσισμό καταδεικνύει την εσωτερική αντίφαση που κυριαρχεί στους Έλληνες ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη αναφορικά με την ανοχή της διαφορετικότητας.


Με τις επιθέσεις κατά μεταναστών να παρουσιάζουν αυξητική πορεία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία ερευνών της TNS ICAP και της BaaS για το μεταναστευτικό και τον ρατσισμό.

Σύμφωνα με την έρευνα της TNS ICAP, στη συντριπτική μας πλειοψηφία (93%) οι Έλληνες πιστεύουμε ότι είμαστε φιλόξενοι και ανεκτικοί ως προς τη διαφορετικότητα των ανθρώπων – και αυτή η αντίληψη φαίνεται να ενδυναμώνεται σε σχέση με το 2011 όπου το αντίστοιχο ποσοστό ήταν της τάξης του 88%.


Παρ’ όλα αυτά, οι 7 στους 10 (68%) πιστεύουμε ότι θα ήταν καλύτερο να μην έρχονται στην Ελλάδα οικονομικοί μετανάστες από χώρες λιγότερο αναπτυγμένες. Και η συγκεκριμένη ξενοφοβική αντίληψη ενισχύεται με την πάροδο του χρόνου: το 2011, μόλις ένα χρόνο πριν, οι 6 στους 10 (59%) δηλώναμε ότι θα ήταν καλύτερο να μην έρχονται στη χώρα μας μετανάστες από λιγότερο αναπτυγμένες χώρες.


Βέβαια, σπεύδουμε να συμφωνήσουμε (72%) ότι δεν υπάρχουν απολίτιστοι και πολιτισμένοι λαοί, υπάρχουν μόνο διαφορετικοί πολιτισμοί…. μόνο που θα ήταν προτιμότερο να μένουν μακριά μας.


Βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις και στερεότυπα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι οι 6 στους 10 (63%) πιστεύουμε ότι το έθνος μας είναι ανώτερο σε πολλά σημεία σε σχέση με άλλα έθνη. Και αυτή η αντίληψη ενισχύεται φέτος σε σχέση με πέρυσι, καθώς το 2011 οι 4 στους 10 (43%) είχαμε –ή τουλάχιστον δηλώναμε– αυτή την αντίληψη.

Και όχι μόνο πιστεύουμε ότι είμαστε ανώτεροι από άλλα έθνη, αλλά το 65% δηλώνουμε ότι είμαστε διατεθειμένοι να υποστηρίξουμε τη χώρα μας ανεξάρτητα από το αν αυτό που κάνει είναι σωστό ή λάθος. Και εδώ σημειώνεται μία εντυπωσιακή ενίσχυση της συγκεκριμένης άποψης σε σχέση με το 2011, όπου το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 41%.

Παίρνοντας υπόψη μας τα παραπάνω ευρήματα, είναι ‘εντυπωσιακό’ το ότι μόνο οι 3 στους 10 (33%) – ποσοστό που παραμένει στα ίδια επίπεδα με το 2011- δηλώνουμε ότι είναι προτιμότερο η κάθε κοινωνική, θρησκευτική, φυλετική και εθνική ομάδα να συναναστρέφεται τους ομοίους της. Ίσως γιατί μία τέτοια αντίληψη, η οποία είναι αρκετά έντονα ‘ρατσιστική’, θα ερχόταν σε άμεση αντίθεση με το ‘στερεότυπο’ που έχουμε ότι είμαστε φιλόξενοι και ανεκτικοί στη διαφορετικότητα.


Ένα θέμα που απασχολεί πολλούς

Εστιάζοντας στο θέμα της μετανάστευσης, ας δούμε πως αυτό συζητήθηκε στα social media. Το ενδιαφέρον των χρηστών ήταν ιδιαίτερα έντονο, με εντυπωσιακό αριθμό συζητήσεων να διεξάγονται κατά το πρώτο 15νθημέρο του Μαΐου.

Τα κύρια θέματα που υπήρχαν στην επικαιρότητα τις συγκεκριμένες ημέρες και "πυροδότησαν" τις συζητήσεις, ήταν η λειτουργία του κέντρου κράτησης παράνομων μεταναστών στην Αμυγδαλέζα και το θέμα της οροθετικής ιερόδουλης.

Γενικά, σε ένα πρώτο επίπεδο, καταγράφεται και εδώ μία τάση να αναδείξουμε το ‘ανεκτικό‘ προς τη διαφορετικότητα προφίλ μας, καθώς οι ρατσιστικές απόψεις και ενέργειες απέναντι στους μετανάστες κατακρίνονται από την πλειοψηφία των χρηστών.


Ανήσυχοι για τη δημόσια υγεία

Να σημειώσουμε ότι όσον αφορά στο κέντρο κράτησης παράνομων μεταναστών στην Αμυγδαλέζα, η έρευνα στο γενικό κοινό καταδεικνύει σχεδόν καθολική γνώση (το γνωρίζουν οι 9 στους 10) καθώς και το ότι είμαστε ‘κάπως διχασμένοι’ ως προς το αν αυτό αποτελεί ή όχι ένα αναγκαίο μέτρο για τη διαχείριση της παράνομης μετανάστευσης: οι 5 στους 10 συμφωνούμε ότι είναι ένα αναγκαίο μέτρο ενώ 4 στους 10 διαφωνούμε με αυτό το μέτρο.

Στα social media το θέμα αυτό προκαλεί θύελλα αρνητικών σχολίων, καθώς κάποιοι το προσομοιάζουν με "στρατόπεδα συγκέντρωσης" και άλλοι είναι αντίθετοι καθώς δεν πιστεύουν ότι αποτελεί λύση στο πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης.

Το θέμα της οροθετικής ιερόδουλης, επίσης, πυροδότησε πληθώρα συζητήσεων με αντικρουόμενα μηνύματα. Από τη μία μεριά, η "διαπόμπευσή" της μέσω των ΜΜΕ προκάλεσε την αντίδραση πολλών χρηστών, οι οποίοι καταδίκασαν τη συγκεκριμένη μεταχείριση καθώς θεώρησαν ότι προκλήθηκε από τη “μειονοτική” της ταυτότητα.

Από την άλλη μεριά, το συγκεκριμένο ζήτημα επέφερε και μεγάλο αριθμό σχολίων σχετικά με "υγειονομικές βόμβες" καθώς και με "κακές συνθήκες διαβίωσης των μεταναστών", σχόλια που υποδηλώνουν μία διάχυτη αντίληψη ότι η παράνομη μετανάστευση δημιουργεί κινδύνους για τη δημόσια υγεία.


Χωρίς πλάνο και κοινά αποδεκτή λύση για ισότιμη συμβίωση

Ένα ακόμα θέμα που σχολιάστηκε ευρέως στα social media είναι η γκετοποίηση ορισμένων γειτονιών στις μεγάλες πόλεις.

Η γκετοποίηση συνδέεται επίσης με το θέμα της δημόσιας υγείας, αλλά παράλληλα συνδέεται και με την αύξηση της εγκληματικότητας, τη δημιουργία ενός κλίματος φόβου και ανασφάλειας και την απαξίωση πολλών γειτονιών σε συναισθηματικό αλλά και σε οικονομικό επίπεδο.

Οι ευρύτερες οικονομικές συνιστώσες της παράνομης μετανάστευσης ήταν ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα, που προκάλεσε μεγάλο αριθμό συζητήσεων. Πολλοί χρήστες ανέδειξαν το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί στην ελληνική οικονομία λόγω της ανασφάλιστης εργασίας και της παραοικονομίας, από την οποία το δημόσιο χάνει πολύτιμα έσοδα, με τη συμβολή όμως των Ελλήνων εργοδοτών.

Πού αποδίδονται εν τέλει οι ευθύνες για το θέμα της παράνομης μετανάστευσης και των προβλημάτων που επιφέρει; Οι χρήστες των social media αποδίδουν ευθύνες κυρίως στις εκάστοτε κυβερνήσεις και τα κόμματα, καθώς πιστεύουν ότι απέτυχαν να καταρτίσουν ένα βιώσιμο πλάνο και μία κοινά αποδεκτή λύση για το θέμα της μετανάστευσης ώστε να βοηθήσουν μετανάστες και Έλληνες να ζήσουν με ισότιμους όρους.

Ως κοινωνία πρέπει να διανύσουμε σημαντική απόσταση ώστε να κατακτήσουμε την ανεκτικότητα και τη φιλοξενία που σε θεωρητικό επίπεδο ισχυριζόμαστε ότι μας διακρίνουν.

Από τα δεδομένα της έρευνας, σύμφωνα με τη BaaS, είναι έκδηλο ότι οι ρατσιστικές και ξενοφοβικές αντιλήψεις οι οποίες ήταν ήδη αρκετά διαδεδομένες στην ελληνική κοινωνία, ενισχύονται σε σημαντικό βαθμό με την πάροδο του χρόνου.

Επιπλέον, εκτός από τις ξενοφοβικές απόψεις, ενισχύονται και εθνικιστικές αντιλήψεις που σχετίζονται με την ανωτερότητα του έθνους μας καθώς και την υποστήριξη της χώρας, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει δίκαιη διεκδίκηση – παράγοντες που ιστορικά έχουν υποθάλψει ρατσιστικά και επιθετικά φαινόμενα.

Η αντίληψη που έχουμε ότι είμαστε φιλόξενο έθνος και ανεκτικοί στη διαφορετικότητα δεν είναι μόνο μία πεποίθηση που δηλώνεται ευθέως μετά τις ερωτήσεις του ερευνητή αλλά διαφαίνεται και στο τρόπο με τον οποίο συζητήθηκε το θέμα της μετανάστευσης στα social media. Η αντίληψη αυτή απλά δηλώνεται σε πρώτο επίπεδο αλλά δεν διακρίνει τη συνολική μας στάση απέναντι στο μεταναστευτικό ζήτημα, το οποίο συνδέεται σχεδόν μονοσήμαντα με τα προβλήματα που επιφέρει στη κοινωνική και οικονομική ζωή.

Είναι σαφές από τα δεδομένα που έχουμε, ότι ως κοινωνία πρέπει να διανύσουμε σημαντική απόσταση ώστε να κατακτήσουμε την ανεκτικότητα και τη φιλοξενία που σε θεωρητικό επίπεδο ισχυριζόμαστε ότι μας διακρίνουν και να αποδεχτούμε το ‘διαφορετικό’.


Ταυτότητα:
Η έρευνα της TNS ICAP πραγματοποιήθηκε τηλεφωνικά ανάμεσα σε αντιπροσωπευτικό δείγμα ατόμων 15-54 ετών που μένουν στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και σε αστικές περιοχές της χώρας.

Η έρευνα της BaaS διενεργήθηκε στα social media το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαΐου.


Πηγή

Όταν μια τράπεζα χορηγεί ένα δάνειο, δημιουργεί λεφτά από "αέρα κοπανιστό". Οι τράπεζες είναι απλώς μεσολαβητές, οπότε «για κάθε έναν που δανείζεται, πρέπει ένας άλλος να δανείζει»; Θεωρώ αυτού του είδους τα ερωτήματα όλο και λιγότερο διαφωτιστικά. Ας καταλάβουμε απλώς τι είναι στην πραγματικότητα ένα τραπεζικό δάνειο, στα πλαίσια πραγματικών πόρων και ρίσκου. Ας υποθέσουμε ότι πάω στην τοπική μου τράπεζα και ζητάω ένα δάνειο. Η τράπεζα λέει «ναι» και ξαφνικά υπάρχουν χρήματα στον λογαριασμό μου, ενώ πριν δεν υπήρχαν. Δηλαδή, τώρα είμαι «δανειολήπτης» και η τράπεζα ο «δανειστής»; Μα όχι βέβαια. Η συναλλαγή που προέκυψε είναι πλήρως συμμετρική. Είναι εξίσου ακριβές ότι η τράπεζα μου χρωστάει, με το ότι εγώ χρωστάω στην τράπεζα. Το πιο σημαντικό που πρέπει να καταλάβει κανείς για τα τραπεζικά είναι ότι τα «λεφτά της τράπεζας», γνωστά και ως «καταθέσεις», δεν είναι τίποτα παραπάνω από IOUs ("σου χρωστάω"). Όταν μία τράπεζα «χορηγεί ένα δάνειο», το μόνο που κάνει είναι να εκδώσει μερικές IOUs στον δανειολήπτη. Εκείνος με την σειρά του, εκδίδει IOUs στην τράπεζα, ως υπόσχεση ότι θα ξεπληρώσει το δάνειο. Ένα «τραπεζικό δάνειο» είναι απλώς μετάθεση –ανταλλαγή ευθύνης: εγώ σου υπόσχομαι κάτι, και εσύ υπόσχεσαι κάτι ίσης αξίας σε εμένα. Οπότε, όταν ξεκινά ένα δάνειο, με καμία λογική έννοια, ο ένας δεν είναι πιστωτής και ο δεν είναι άλλος δανειολήπτης. Τώρα ας υποθέσουμε ότι, αφού έχω παραλάβει το δάνειο, «κάνω μια αγορά» από κάποιον που τυχαίνει να έχει λογαριασμό στην ίδια τράπεζα. Αυτός ο άνθρωπος με προμηθεύει με ένα πραγματικό αγαθό ή με μια υπηρεσία. Ως αντάλλαγμα, μεταφέρω σε εκείνον τις «καταθέσεις «μου, δηλαδή τις IOUs μου από την τράπεζα. Ξαφνικά, βγάζει νόημα να μιλάμε για πιστωτές και οφειλέτες. Σίγουρα χρωστάω σε κάποιον: εκείνος μου έχει μεταφέρει ένα πραγματικό έσοδο, ενώ εγώ δεν έχω κάνει τίποτα για κανέναν, παρά να σαχλαμαρίζω με τους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς. Αντιθέτως, ο πωλητής είναι σίγουρα και πιστωτής: έχει προσφέρει μια πραγματική υπηρεσία και του οφείλεται μια αντίστοιχη, ως αντάλλαγμα. Οπότε, θα ήταν λογικό να πει κανείς ότι, ο πωλητής είναι ο πιστωτής και ότι εγώ, ο αγοραστής, είμαι ο οφειλέτης. Η τράπεζα είναι απλώς ο μεσολαβητής που διευκολύνει την κατάσταση. Αυτή είναι η μια άποψη, η άποψη των πραγματικών πόρων-εσόδων. Όμως είναι μια ελλιπής άποψη. Διότι στην πραγματικότητα, ο πωλητής δεν θα δεχόταν το χρέος μου ως αντάλλαγμα για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που προσφέρει η τράπεζα. Αν της έγραφα μια υπόσχεση, ότι θα της προσφέρω κάποια υπηρεσία ίσης αξίας στο μέλλον (όπως το να παραδώσω δολάρια σε κολλαριστά χαρτονομίσματα), ποτέ δεν θα αποδεχόταν αυτή την υπόσχεση σαν τρόπο πληρωμής. Απλώς παρακάμπτω το φόβο της τράπεζας δίνοντάς της επακριβώς και εγγράφως την υπόσχεση που ο πωλητής δεν θα αποδεχόταν και έτσι η τράπεζα «κουκουλώνει» την υπόσχεση μου πίσω από του πωλητή. Η δουλειά της τράπεζας δεν είναι να «δανείσει» κάτι για κανένα λόγο. Η τράπεζα είναι απλώς ένα μάτσο "καθάρματα" με λογιστικά φύλλα. Ο ρόλος της τράπεζας είναι απλώς να μετατρέψει αμφίβολες υποσχέσεις σε λογικές. Είναι ένα είδος «μετασχηματιστή» υποσχέσεων, ή, εναλλακτικά, ένας εγγυητής. Ας υποθέσουμε λοιπόν, ότι οι υποσχέσεις της τράπεζας είναι όντως εξασφαλισμένες. Είναι 100% βέβαιο πως η τράπεζα θα προσφέρει στους κατόχους των IOUs την ικανότητα να αγοράσουν πραγματικά αγαθά και υπηρεσίες, ίσης αξίας με αυτά που παρέδωσαν για να τα αποκτήσουν. Τώρα, όταν εγώ μεταφέρω σε έναν πωλητή τις IOUs , που μου εξέδωσε η τράπεζα ως αντάλλαγμα για τις κάπως αμφίβολες υποσχέσεις μου, είναι τότε λογικό να θεωρείται ο πωλητής ως «πιστωτής»; Εξάλλου, έχει ήδη παραλάβει κάτι που αναμφισβήτητα είναι εξίσου πολύτιμο με τα αγαθά και τις υπηρεσίες που έχει παραδώσει. Οπότε η κατάσταση είναι επίπεδη, «ίσα βάρκα, ίσα νερά». Σε αντάλλαγμα για τους πραγματικούς πόρους, η τράπεζα έχει λεφτά «στη μπάντα», των οποίων η αγοραστική δύναμη είναι εγγυημένη. Δεν παίρνει κανένα ρίσκο. Όμως η τράπεζα έχει ακόμα τον κίνδυνο αν εγώ δεν θα καταφέρω να τηρήσω την υπόσχεσή μου, ενώ θα απαιτείται να τηρήσει την δική της χωρίς να αποτύχει. Ποιός είναι ο πιστωτής τότε, ο πωλητής ή η τράπεζα; Είναι ζήτημα ορισμού. Οπότε, ας το διευκρινίσουμε. Ο συμβαλλόμενος που προμηθεύει πραγματικά αγαθά και υπηρεσίες με αντάλλαγμα μια υπόσχεση μελλοντικής ανταπόδοσης είναι ο πιστωτής από την πλευρά των πραγματικών πόρων. Ο πιστωτής από την πλευρά του ρίσκου είναι ο συμβαλλόμενος που διακινδυνεύει να μην μπορέσει να ανταποδοθεί η μεταβίβαση των πόρων. Όταν εγώ έχω πάρει ένα δάνειο και «ξοδέψω» τα λεφτά, ο πωλητής τότε γίνεται πιστωτής πιστωτής από την πλευρά των πραγματικών πόρων, ενώ η τράπεζα γίνεται πιστωτής από την πλευρά του ρίσκου. Ο ρόλος του πιστωτή γίνεται διττός. Πιο συγκεκριμένα, ο ρόλος του πιστωτή γίνεται «πολύπλευρος». Αποκλείεται να είναι αλήθεια ότι «η τράπεζα» είναι πιστωτής από την πλευρά του ρίσκου. Θυμηθείτε: η τράπεζα είναι απλώς ένα μάτσο «καθάρματα» με λογιστικά φύλλα, δεν διαθέτει τίποτα πραγματικό που να θέλει κανείς. Ο κίνδυνος που επικαλούμαστε βρίσκεται στο γεγονός ότι, την ευθύνη της τράπεζας πρέπει να έχουν άνθρωποι που ελέγχουν ή έχουν ελέγξει ή ίσως να ελέγξουν τους πραγματικούς πόρους. Είναι απαραίτητο να υπολογίσει κανείς τις «επιπτώσεις» του κινδύνου που διατρέχει η τράπεζα. Ίσως για παράδειγμα τα IOUs της τράπεζας, οι «καταθέσεις» της, στην πραγματικότητα να μην είναι καθόλου αξιόπιστες, έτσι ώστε σε περίπτωση που δεν καταφέρω να ξεπληρώσω το δάνειο, η τράπεζα δεν θα μπορέσει να προσφέρει όσα έχει υποσχεθεί σ’ εκείνους που της προμήθευσαν πραγματικά αγαθά και υπηρεσίες ως αντάλλαγμα για τα IOUs. Σε αυτή την περίπτωση, οι πιστωτές από την πλευρά του ρίσκου είναι οι καταθέτες, οι άνθρωποι που έχουν προσφέρει πραγματικά αγαθά και υπηρεσίες με αντάλλαγμα IOUs της τράπεζας. Μόνο όταν οι καταθέτες είναι εκτεθειμένοι- και μόνο τότε- δεν υπάρχει καμία εναλλαγή στην ταυτότητα μεταξύ πιστωτών από την πλευρά του ρίσκου και πιστωτών από την πλευρά των πραγματικών πόρων . Εφόσον οι καταθέτες απορροφήσουν τις απώλειες είναι πια δίκαιο να περιγράψει κανείς την τράπεζα ως απλό μεσολαβητή μεταξύ ομάδων δανειστών και οφειλετών, που απλώς κάνει πιστωτικές αναλύσεις και μοιράζει το ρίσκο για να εξυπηρετεί τις συναλλαγές. Όμως κατά τα άλλα είναι μόνο απλός διαβιβαστής. Δεν είναι αυτός ο τρόπος που λειτουργεί το σύγχρονο τραπεζικό σύστημα. Οι καταθέτες είναι σχεδόν παντελώς προστατευμένοι. Οι πραγματικές επιπτώσεις των τραπεζικών κινδύνων είναι ,κάπως.. περίπλοκες. Θεωρητικά, ο κίνδυνος μη αποπληρωμής του δανείου περιέρχεται πρώτα στους μετόχους της τράπεζας, μετά στους ομολογιούχους, μετά στους ανασφάλιστους καταθέτες, μετά στο μπερδεμένο κουβάρι των φορολογουμένων και στους stakeholders άλλων τραπεζών που ενισχύουν-προσυπογράφουν το ταμείο εγγύησης των καταθέσεων και τέλος στους κατόχους των υποχρεώσεων που επηρεάζονται από τον πληθωρισμό( που περιλαμβάνουν τους καταθέτες τραπεζών). Στην πράξη, αυτός ο όχι και τόσο απλός απολογισμός των επιπτώσεων του τραπεζικού ρίσκου είναι ανεπαρκής. Δεν μπορεί κανείς να βασιστεί στο ότι οι επιπτώσεις των κινδύνων αυτών, σε ακραίες περιπτώσεις, θα καθορίζονται εκ των υστέρων και για συγκεκριμένο σκοπό από μια πολιτική διαδικασία, που υποστηρίζει ορισμένους δικαιούχους περισσότερο από άλλους, όταν πια οι υποσχέσεις έχει εγγυηθεί η τράπεζα αποδειχτούν αναξιόπιστες. Όλα αυτά μπορεί να προκαλούν σύγχυση, όμως ένα πράγμα πρέπει να καταστεί απόλυτα σαφές. Υπό τους υπάρχοντες θεσμούς, υπάρχει μικρή ταύτιση των ρόλων των δύο κατηγοριών πιστωτών. Οι τράπεζές μας είναι μηχανές που επιτρέπουν στους πωλητές να παραδώσουν τους πραγματικούς πόρους με αντάλλαγμα υποσχέσεις, τους κινδύνους των οποίων δεν φέρουν οι ίδιοι. Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με αυτές τις υποσχέσεις δεν εξανεμίζονται. Μπορεί να αμβλύνονται σε ένα βαθμό από διασπορά και μοίρασμα του ρίσκου. Μπορεί να είναι ελεγχόμενοι , με το ουτοπικό επιχείρημα ότι οι τράπεζες ήταν αφιερωμένες στην προσεκτική credit analysis. Όμως, κάποιος θα πρέπει να σηκώσει το βάρος αυτών των κινδύνων. Η λειτουργία και ο σκοπός του τραπεζικού συστήματος(θα έλεγα εγώ) είναι να εξυπηρετήσει την κοινωνικά χρήσιμη πρακτική της παραγωγής –και-ανταλλαγής –υποσχέσεων, με σκοπό να ενθαρρύνει την ανταλλαγή. Η ουσία της σύγχρονης τραπεζικής είναι η αναδιανομή του κόστους-εξόδων και των κινδύνων μακριά από ανθρώπους που δυσανάλογα αποδίδουν πραγματικούς πόρους με αντάλλαγμα υποσχέσεις. Στην καλύτερη περίπτωση, τα σύγχρονα τραπεζικά συστήματα δημιουργούν μια αφανή επιδότηση για εκείνους που παράγουν και αποδίδουν περισσότερους πραγματικούς πόρους από όσους παίρνουν και καταναλώνουν, εξωτερικεύοντας και ,τελικά, κοινωνικοποιώντας τα κόστη και τους κινδύνους που έχουν αμφίβολες απαιτήσεις. Δυστυχώς, υπάρχουν πολλοί τρόποι απόκτησεις απαιτήσεων στις τράπεζες εκτός από την παραγωγή και την παράδοση πολύτιμων πραγματικών πόρων. Αυτή η παρέκκλιση του πιστωτή από την πλευρά των πραγματικών πόρων σε πιστωτή από την πλευρά του ρίσκου,ανάμεσα στην πλευρά στην οποία οφείλονται πραγματικοί πόροι και την πλευρά που σηκώνει το βάρος της το κόστος της μη απόδοσης, δημιουργεί απίστευτες ευκαιρίες σε όσους είναι ικανοί να προωθήσουν δάνεια που θα ξοδευτούν απερίσκεπτα προς ίδιον όφελος. Τα δάνεια που ξοδεύονται άσκοπα είναι σχεδόν απίθανο να αποπληρωθούν, όμως οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να νοιάζονται για αυτό. Βιομηχανίες όπως η στέγαση, η παιδεία και ,φυσικά, τα οικονομικά βασίζονται πολύ σε αυτό. Όταν οι βιομηχανίες επιτύχουν να μεγεθύνουν τη μόχλευση που ξοδεύεται ή τζογάρεται για το δικό τους όφελος, δημιουργούν συγκεκριμένα κέρδη για εκείνους, ενώ παράλληλα μετακυλύουν τους κινδύνους και τις δαπάνες στους δανειολήπτες και στον ευρύτερο πληθυσμό. Οι τράπεζες δεν είναι οικονομικοί διαμεσολαβητές με την απλή έννοια της λέξης. Όταν «χορηγούν» ένα δάνειο ,εξυπηρετούν ως εγγυητές, όχι ως πιστωτές. Ο δανειολήπτης δεν είναι ουσιαστικά οφειλέτης έως ότου δαπανηθεί το δάνειο. Μόνο τότε προκύπτουν οι πιστωτές, όμως ο ρόλος του πιστωτή είναι διττός. Εκείνοι στους οποίους οφείλονται πόροι δεν είναι οι ίδιοι με εκείνους που φέρουν τον κίνδυνο της κακής απόδοσης. Το ερώτημα του ποιος τελικά φέρει το ρίσκο αυτό είναι πια δύσκολο να απαντηθεί, και ,φυσικά, τα κίνητρα εκείνων που παίρνουν τις αποφάσεις στις τράπεζες σχετικά με τον περιορισμό του κινδύνου αυτού έχουν εξασθενήσει, ειδικά σε σχέση με τα οφέλη που έχουν κρατώντας μεγάλο μερίδιο από τα προστατευόμενα έξοδα των δανειοληπτών. Αυτός ο διαχωρισμός του ρόλου του πιστωτή εξηγεί επίσης το λόγο που οι πιστωτές σαν πολιτική τάξη είναι σχετικά αδιάφοροι ως προς την βελτίωση της οικονομίας, όμως είναι εξαιρετικά δυσανεκτικοί στον πληθωρισμό. Μια καλή οικονομία σημαίνει καλύτερες, υψηλότερες αξίες και καλύτερη απόδοση από όσα δάνεια έχουν εκδοθεί, όμως οι πιστωτές στους οποίους οφείλονται πόροι αλλά έχουν απαλλαγεί από τον κίνδυνο, καθόλου δεν νοιάζονται για την απόδοση των δανείων. Αυτές οι διακυμάνσεις, όπως και εκείνες του χρηματιστηρίου, είναι αλλουνού πρόβλημα, αλλά και αλλουνού όφελος. Προστατευόμενοι δικαιούχοι, άνθρωποι που τους χρωστάνε οι τράπεζες ή το κράτος (αν και αυτό είναι τύπος τράπεζας) έχουν μόνο να χάσουν από τον πληθωρισμό. Εύλογα λοιπόν, κινούνται εντός του πολιτικού συστήματος για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό, ο οποίος θα μπορούσε να τους υποχρεώσει να διακινδυνεύσουν και εκείνοι λίγο από τα «κακά» δάνεια, των οποίων ο προβληματικός χαρακτήρας ήταν ,συλλήβδην η πηγή μεγάλου μέρους του πλούτου τους. Steve Waldman Σημείωση: «Ο καθένας μπορεί να φτιάξει λεφτά, το πρόβλημα είναι να γίνουν αποδεκτά. Η τραπεζική δεν είναι δανεισμός χρημάτων: ο δανειστής πρέπει να έχει χρήματα για να δανείσει. Η θεμελιώδης τραπεζική δραστηριότητα είναι η αποδοχή, δηλαδή, η εγγύηση ότι ο συμβαλλόμενος είναι φερέγγυος. Η τράπεζα, αποδεχόμενη ένα χρεόγραφο, συναινεί να κάνει συγκεκριμένες πληρωμές αν δεν τις κάνει ο οφειλέτης ή αν αδυνατεί. Ένα τέτοιο accepted or endorsed note μπορεί να πωληθεί κανονικά στην ελεύθερη αγορά." Hyman Minsky